Kavramlar
Dokümanlarda ve arayüzde geçen terimlerin kısa tanımları. Biz bazı mühendislik terimlerini (runner, trace, span, executor) bilerek İngilizce bırakıyoruz: ekipler günlük işte onları böyle konuşuyor ve Türkçe karşılıkları anlamı bulanıklaştırıyor. Yük testi, koşu, adım, senaryo, eşik, gecikme ve bağlantı gibi yerleşmiş Türkçe terimleri ise Türkçe kullanıyoruz.
Bir örnek: 300 VU'luk bir koşu, 3 runner arasında bölünür ve her biri 100 sanal kullanıcı çalıştırır; p95 gecikme 500 ms eşiğini aşınca koşu "Eşik aşıldı" olur.
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Controller | Web arayüzünü, REST API'yi ve runner'ların bağlandığı gRPC endpoint'ini sunan merkezi servis. Testleri, bağlantıları, kullanıcıları ve sonuçları Postgres'te saklar; yükü runner'lara böler. |
| Runner | Yükü üreten süreç (makine). Controller'a bir token'la bağlanır, her saniye metrik gönderir. Birden çok runner seçilirse VU'lar ve hız aralarında eşit bölünür (300 VU, 3 runner → her biri 100 VU). Lisans bir koşudaki runner sayısını sınırlar. |
| Lokasyon (location) | Runner'ın yükü nereden gönderdiği (ör. istanbul, frankfurt); runner kurulurken verilir. Koşu lokasyonlara yüzdeyle bölünebilir (ör. %60 / %40); bir lokasyonun payı oradaki runner'lara eşit dağılır. Lisans bir koşudaki lokasyon sayısını sınırlar. |
| Test | Kaydedilmiş bir yük testi tanımı: senaryolar, eşikler, değişkenler, ortamlar. Her kayıt yeni bir sürümdür. |
| Senaryo (scenario) | Bir testin içinde kendi executor'ı ve adım listesi olan bir kullanıcı akışı. Bir testte birden çok senaryo aynı anda koşabilir. |
| Adım (step) | Tek bir istek ya da işlem: bir HTTP isteği, bir SQL sorgusu, bir Kafka produce… |
| Executor (yük modeli) | Yükün biçimi: kaç VU, hangi hızda, ne kadar süre (constant-vus, ramping-arrival-rate…). |
| VU (sanal kullanıcı) | Senaryonun adımlarını baştan sona tekrar tekrar çalıştıran bağımsız bir döngü. Her isteğin cevabını bekler; bu yüzden saniyedeki istek sayısı VU sayısından ve sunucunun hızından çıkar. 100 VU, aynı anda 100 kişi demektir. |
| İterasyon (iteration) | Bir VU'nun senaryoyu bir kez baştan sona çalıştırması. Senaryoda 3 istek varsa 1 iterasyon 3 istektir; yalnız başta bir kez çalışan adımlar (giriş gibi) tekrarlanmaz. |
| İterasyon/sn | Saniyede kaç iterasyon başlatılacağı (arrival-rate executor'ları ve kırılma noktası testi); VU sayısı değildir. 10 iterasyon/sn × 3 istek = saniyede 30 istek. Gereken VU'ları Spitfire çalıştırır. |
| Ramp-up | VU sayısının ya da istek hızının zamanla artırıldığı aşama. |
| Think time | İki adım arasında gerçek kullanıcıyı taklit eden bekleme. |
| Check | Bir yanıtın doğru olup olmadığının kontrolü (status, JSONPath, XPath, regex, header, gecikme). Başarısız check hata sayılır. |
| Extract | Yanıttan bir değeri (ör. token) değişkene çıkarıp sonraki adımlarda {{değişken}} olarak kullanma. |
| Eşik (threshold) | Koşunun geçti/kaldı kararı: ör. req_duration p(95)<500. Aşılan eşik koşuyu "Eşik aşıldı" yapar; istenirse koşuyu durdurur. |
| Koşu (run) | Bir testin bir kez çalıştırılması ve sonuçları. |
| Baseline | Sonraki koşuların karşılaştırıldığı referans koşu. |
| Bağlantı (connection) | Bir veritabanı, broker ya da gRPC servisi için adres ve kimlik bilgileri; secret'lar şifreli saklanır. |
| Secret | Parola, token, client secret gibi gizli değer; arayüzde bir daha gösterilmez, yalnızca değiştirilebilir. |
| Veri dosyası (data file) | Adımlara satır satır değer besleyen CSV. |
| Çalışma alanı (workspace) | Ajans planında her müşterinin ayrı ve birbirinden görünmez alanı. |
| Grup (group) | Kullanıcıların hangi testi görüp koşturabileceğini belirleyen liste. |
| API token | CI hatlarının sizin adınıza test koşturduğu kişisel anahtar. |
| Kurulum kodu (setup code) | İlk yöneticiyi oluşturmak için kurulumun bastığı tek kullanımlık kod. |
| Lisans anahtarı (license key) | SPF1.… ile başlayan, internete çıkmadan doğrulanan imzalı anahtar. |
| Audit log | Kim, ne zaman, neyi yaptı; yalnız eklenebilir kayıt. |
| Kırılma noktası | Yük artarken eşiklerin ilk aşıldığı ya da hata oranının fırladığı yük düzeyi; kırılma noktası koşusu onu basamak basamak arar. |
| Hata oranı | Başarısız isteklerin (bağlantı hatası, beklenmeyen status, başarısız check) tüm isteklere oranı. |
| Trace ve span | Bir isteğin servisler arasındaki yolculuğu (trace) ve o yolculuktaki her bir işlem (span): bir HTTP çağrısı, bir SQL sorgusu. |
| Backend sekmesi | Koşu sayfasında APM verisini yük basamaklarıyla hizalayan sekme: hangi basamakta hangi servis ya da sorgu yavaşladı. |