Black Friday hazırlığı: e-ticaret yük testi takvimi
Kampanya günü site çökmeden satış yapabilmek için ne zaman neyi test edeceğinizi bu sayfa sırayla anlatır: trafik karışımı, 8 senaryo, performans bütçesi, 30 ve 12 günlük takvim, PostgreSQL ve kampanya süresince izleme. Sonda içe aktarılabilir tam bir test var.
1. Trafik karışımı
Kampanya trafiği sadece ana sayfa değildir. Testin yükü, kullanıcıların sitede gerçekten yaptıklarına göre dağılmalıdır. Kendi analitik verinizden çıkarın; yoksa şu karışımla başlayın:
| Akış | Pay |
|---|---|
| Ana sayfa ve kategori | %30 |
| Ürün detay | %30 |
| Arama ve filtre | %15 |
| Sepet | %10 |
| Giriş ve üyelik | %5 |
| Sipariş ve ödeme | %10 |
2. Performans bütçesi
Teste başlamadan geçme koşulunu yazın. Kampanya için tipik bir bütçe:
- p95 < 500 ms: isteklerin %95'i yarım saniyeden kısa sürer.
- p99 < 1.000 ms: en yavaş %1 bile bir saniyeyi geçmez.
- 5xx < %0,1: bin istekte birden az sunucu hatası.
- Sepet başarısı > %99,9: sepete ekleme neredeyse hiç başarısız olmaz.
Aşağıdaki testte bu dört madde eşik olarak yazılıdır; biri tutmazsa test kalır.
3. 8 senaryo
- Kategori ve listeleme: sayfalama ve sıralamayla kategori sayfaları; önbelleğin ısınıp ısınmadığını gösterir.
- Arama ve filtre: farklı sorgular ve filtreler; arama motoru ve veritabanı indeksleri burada zorlanır.
- Ürün detay ve stok: rastgele ürünler ve stok sorgusu; kampanya ürünleri en sık okunanlardır.
- Sepet: sepet oluşturma, ekleme, görüntüleme. Aynı sepete eşzamanlı istekleri de deneyin (iki sekmeden aynı anda ekleme); kilitlenme ve kayıp satır burada çıkar.
- Checkout ve ödeme: sipariş isteğinde Idempotency-Key gönderin, aynı isteği tekrarlayıp çift sipariş oluşmadığını kontrol edin.
- Spike: 100 VU'dan 5.000 VU'ya ani sıçrama; kampanya saati başladığında olan budur. Autoscaling ve bağlantı havuzları ne kadar hızlı yetişiyor?
- Soak: 4–8 saat sabit yük; bellek sızıntısı, dolan disk, kapanmayan bağlantılar ancak uzun koşuda görünür.
- Bağımlılık hatası: yük altındayken ödeme servisi ya da Redis kapanınca site ne yapıyor? Hata mesajı mı, zaman aşımı mı, zincirleme çöküş mü?
Ödeme sandbox'ı: yük testini asla canlı ödeme sağlayıcısına yöneltmeyin. Sağlayıcının sandbox ortamını ve test kartlarını kullanın ya da ödeme ve SMS sağlayıcılarını Spitfire mock servisleriyle taklit edin (kampanya öncesi yük testi).
4. Test: trafik karışımı ve bütçe tek dosyada
Altı senaryo trafik karışımındaki payları istek/sn olarak taşır (30 + 30 + 15 + 10 + 5 + 10 = saniyede 100 istek döngüsü). Eşikler bütçenin aynısıdır: req_duration için p95 ve p99, her adımdaki "5xx yok" kontrolü için checks, sepet senaryosu için req_failed. Veri değiştiren POST adımları modifiesData ile işaretlidir; Spitfire çalıştırmadan önce onay ister. Adresleri ve hızları kendi sitenize göre değiştirin.
Black Friday trafik karışımı, https://shop.example.com, checkout sandbox'a:
{
"name": "Black Friday: e-ticaret trafik karışımı",
"variables": { "base": "https://shop.example.com", "password": "Test1234!" },
"options": { "timeout": "10s", "gracefulStop": "30s" },
"scenarios": [
{ "name": "kategori",
"executor": { "type": "ramping-arrival-rate", "startRate": 0, "timeUnit": "1s", "preAllocatedVUs": 10, "maxVUs": 25,
"stages": [ { "duration": "2m", "target": 30 }, { "duration": "10m", "target": 30 } ] },
"steps": [
{ "id": "home", "name": "Ana sayfa", "request": { "url": "{{base}}/" },
"checks": [ { "type": "status", "value": 200 }, { "name": "5xx yok", "type": "status", "op": "lt", "value": 500 } ] },
{ "id": "category", "name": "Kategori listesi",
"request": { "url": "{{base}}/api/categories/{{$randInt 1 40}}/products", "query": [ { "key": "page", "value": "{{$randInt 1 10}}" } ] },
"checks": [ { "type": "status", "value": 200 }, { "name": "5xx yok", "type": "status", "op": "lt", "value": 500 } ] } ] },
{ "name": "urun",
"executor": { "type": "ramping-arrival-rate", "startRate": 0, "timeUnit": "1s", "preAllocatedVUs": 10, "maxVUs": 25,
"stages": [ { "duration": "2m", "target": 30 }, { "duration": "10m", "target": 30 } ] },
"steps": [
{ "id": "product", "name": "Ürün detay", "request": { "url": "{{base}}/api/products/{{$randInt 1 5000}}" },
"extract": [ { "var": "productId", "from": "jsonpath", "expr": "$.id" } ],
"checks": [ { "type": "status", "value": 200 }, { "name": "5xx yok", "type": "status", "op": "lt", "value": 500 } ] },
{ "id": "stock", "name": "Stok", "request": { "url": "{{base}}/api/products/{{productId}}/stock" },
"checks": [ { "type": "status", "value": 200 }, { "name": "5xx yok", "type": "status", "op": "lt", "value": 500 } ] } ] },
{ "name": "arama",
"executor": { "type": "ramping-arrival-rate", "startRate": 0, "timeUnit": "1s", "preAllocatedVUs": 5, "maxVUs": 10,
"stages": [ { "duration": "2m", "target": 15 }, { "duration": "10m", "target": 15 } ] },
"steps": [
{ "id": "search", "name": "Arama ve filtre",
"request": { "url": "{{base}}/api/search", "query": [ { "key": "q", "value": "kampanya" }, { "key": "category", "value": "{{$randInt 1 40}}" },
{ "key": "sort", "value": "price" }, { "key": "page", "value": "{{$randInt 1 5}}" } ] },
"checks": [ { "type": "status", "value": 200 }, { "name": "5xx yok", "type": "status", "op": "lt", "value": 500 } ] } ] },
{ "name": "sepet",
"executor": { "type": "ramping-arrival-rate", "startRate": 0, "timeUnit": "1s", "preAllocatedVUs": 5, "maxVUs": 15,
"stages": [ { "duration": "2m", "target": 10 }, { "duration": "10m", "target": 10 } ] },
"steps": [
{ "id": "cart_create", "name": "Sepet oluştur", "once": true,
"request": { "method": "POST", "url": "{{base}}/api/carts", "modifiesData": true },
"extract": [ { "var": "cartId", "from": "jsonpath", "expr": "$.id" } ],
"checks": [ { "type": "status", "op": "in", "value": [200, 201] }, { "name": "5xx yok", "type": "status", "op": "lt", "value": 500 } ] },
{ "id": "cart_add", "name": "Sepete ekle",
"request": { "method": "POST", "url": "{{base}}/api/carts/{{cartId}}/items", "modifiesData": true,
"body": { "type": "json", "content": "{\"productId\":{{$randInt 1 5000}},\"quantity\":1}" } },
"checks": [ { "type": "status", "op": "in", "value": [200, 201] }, { "name": "5xx yok", "type": "status", "op": "lt", "value": 500 } ] },
{ "id": "cart_view", "name": "Sepeti görüntüle", "request": { "url": "{{base}}/api/carts/{{cartId}}" },
"checks": [ { "type": "status", "value": 200 }, { "name": "5xx yok", "type": "status", "op": "lt", "value": 500 } ] } ] },
{ "name": "giris",
"executor": { "type": "ramping-arrival-rate", "startRate": 0, "timeUnit": "1s", "preAllocatedVUs": 3, "maxVUs": 5,
"stages": [ { "duration": "2m", "target": 5 }, { "duration": "10m", "target": 5 } ] },
"steps": [
{ "id": "login", "name": "Giriş",
"request": { "method": "POST", "url": "{{base}}/api/login",
"body": { "type": "json", "content": "{\"email\":\"user{{__VU}}@example.com\",\"password\":\"{{password}}\"}" } },
"checks": [ { "type": "status", "value": 200 }, { "name": "5xx yok", "type": "status", "op": "lt", "value": 500 } ] } ] },
{ "name": "odeme",
"executor": { "type": "ramping-arrival-rate", "startRate": 0, "timeUnit": "1s", "preAllocatedVUs": 5, "maxVUs": 20,
"stages": [ { "duration": "2m", "target": 10 }, { "duration": "10m", "target": 10 } ] },
"steps": [
{ "id": "pay_login", "name": "Ödeme için giriş", "once": true,
"request": { "method": "POST", "url": "{{base}}/api/login",
"body": { "type": "json", "content": "{\"email\":\"buyer{{__VU}}@example.com\",\"password\":\"{{password}}\"}" } },
"extract": [ { "var": "token", "from": "jsonpath", "expr": "$.token" } ],
"checks": [ { "type": "status", "value": 200 }, { "name": "5xx yok", "type": "status", "op": "lt", "value": 500 } ] },
{ "id": "pay_cart", "name": "Ödeme sepeti",
"request": { "method": "POST", "url": "{{base}}/api/cart/items", "modifiesData": true,
"headers": [ { "key": "Authorization", "value": "Bearer {{token}}" } ],
"body": { "type": "json", "content": "{\"productId\":{{$randInt 1 5000}},\"quantity\":1}" } },
"checks": [ { "type": "status", "op": "in", "value": [200, 201] }, { "name": "5xx yok", "type": "status", "op": "lt", "value": 500 } ] },
{ "id": "checkout", "name": "Checkout (sandbox)",
"request": { "method": "POST", "url": "{{base}}/api/checkout", "modifiesData": true,
"headers": [ { "key": "Authorization", "value": "Bearer {{token}}" }, { "key": "Idempotency-Key", "value": "{{$uuid}}" } ],
"body": { "type": "json", "content": "{\"paymentMethod\":\"sandbox\",\"card\":\"4111111111111111\"}" } },
"checks": [ { "type": "status", "value": 201 }, { "type": "jsonPath", "path": "$.status", "value": "confirmed" },
{ "name": "5xx yok", "type": "status", "op": "lt", "value": 500 } ] } ] }
],
"thresholds": [
{ "metric": "req_duration", "expr": "p(95)<500" },
{ "metric": "req_duration", "expr": "p(99)<1000" },
{ "metric": "checks", "filter": { "check": "5xx yok" }, "expr": "rate>0.999" },
{ "metric": "req_failed", "filter": { "scenario": "sepet" }, "expr": "rate<0.001" }
]
}Spike senaryosu için yürütücüyü değiştirmek yeter: 100 VU'da iki dakika, 30 saniyede 5.000 VU'ya çıkış, beş dakika tepe, sonra iniş.
"executor": { "type": "ramping-vus", "startVUs": 100,
"stages": [
{ "duration": "2m", "target": 100 },
{ "duration": "30s", "target": 5000 },
{ "duration": "5m", "target": 5000 },
{ "duration": "1m", "target": 100 }
] }Bu test ürünün içinde E-ticaret / Kampanya hazırlığı şablonu olarak bir sonraki Spitfire sürümüyle gelir. O zamana kadar JSON'u kopyalayıp bir dosyaya kaydedin ve Testler → Dosyadan aç ile açın.
5. 30 günlük takvim
| Kalan gün | İş |
|---|---|
| 30 | Baseline: canlı trafiğin bugünkü p95, p99, hata oranı ve kaynak kullanımı |
| 21 | Load testi: beklenen kampanya trafiği, trafik karışımıyla |
| 14 | Stress testi: beklenenin 2–3 katı, ilk kırılan katman |
| 10 | Spike testi: 100'den 5.000 VU'ya ani sıçrama |
| 7 | Soak testi: 4–8 saat sabit yük (bellek, bağlantı sızıntısı) |
| 3 | Checkout testi: sandbox ödeme, idempotency, çift sipariş |
| 1 | Smoke testi: son sürümle kısa, düşük yüklü kontrol |
| Kampanya | Sentetik izleme ve alarmlar 7/24 |
Geç kaldıysanız: 12 günlük takvim
| Kalan gün | İş |
|---|---|
| 12 | Baseline |
| 11 | Load testi |
| 9 | Stress testi |
| 8 | Spike testi |
| 7 | Soak testi (gece boyunca) |
| 6–4 | Düzeltmeler ve tekrar testi, öncekiyle karşılaştırma |
| 3 | Checkout testi |
| 2 | Kod dondurma; sentetik kontroller ve alarmlar kurulur |
| 1 | Smoke testi |
| Kampanya | Sentetik izleme 7/24 |
6. Kampanya süresince izleme
Testler kampanya öncesini kapsar; kampanya sırasında sentetik izleme devreye girer. Kritik akışı birkaç dakikada bir koşturun: ana sayfa → arama → ürün → sepete ekle → checkout sayfası. Ödeme yapılmaz; akış checkout sayfasının açıldığını görünce biter.
| Alarm | Spitfire'da |
|---|---|
| p95 > 500 ms | APM alarm kuralı (p95), "süre (dk)" ile |
| Hata oranı > %0,1 | APM alarm kuralı (hata oranı) |
| PostgreSQL bağlantı kullanımı > %80 | Veritabanı izlemenin hazır bulgusu (max_connections'ın %80'i) |
| CPU > %85 | Öneri. Sunucu izlemenin hazır bulgusu %90'da, 5 dakika sürünce açılır |
| RAM > %90 | Sunucu izlemenin hazır bulgusu (5 dakika) |
| Kritik sentetik kontrol üst üste 2 kez başarısız | Sentetik izleme: üst üste 2 kötü sonuçta olay açılır |
Sentetik kontroller 1, 5, 15 ya da 60 dakikada bir koşar; olay açılınca bildirim Slack, Teams, e-posta, SMS, sesli arama ya da webhook ile gelir. Kampanya sırasında yapılan bir deploy'dan sonra kontroller 30 dakika boyunca dakikada bir koşar.
7. PostgreSQL: en sık darboğaz
Kampanya yükünde uygulama sunucusu çoğu zaman beklemez; veritabanını bekler. Bakılacak üç yer:
- Connection pool bekleme süresi: uygulama boş bağlantı için ne kadar bekliyor? OpenTelemetry metriklerinde
db_client_connection_pending_requestsbekleyen istek sayısını gösterir. Havuz büyüklüğü × uygulama kopyası sayısı PostgreSQL'inmax_connectionsdeğerini geçmemelidir. - PgBouncer: çok sayıda uygulama kopyası varsa PgBouncer gibi bir bağlantı havuzlayıcı az sayıda gerçek bağlantıyı paylaştırır; transaction modunda prepared statement ayarlarını kontrol edin.
- pg_stat_statements: en çok toplam süre harcayan sorgular. Testten önce ve sonra bakın; kampanya ürünlerinin sorguları listede yukarı çıkar.
Spitfire'da veritabanı izleme, bağlantılar max_connections'ın %80'ini geçince uyarır ve yavaş sorgular tablosunu pg_stat_statements'tan doldurur. Kırılma noktasında sonuç sayfası aynı anda olanları yan yana yazar; örneğin connection pool'un dolduğunu (bekleyen bağlantı 0 → 48). Bu "aynı anda" demektir, neden olduğunu kesin söylemez. APM kök neden bulgusu ise yavaş bir isteğin süresinin yüzde kaçının hangi alt işlemde geçtiğini gösterir:
Sürenin %62'si orders-db içinde geçti: SELECT … FROM stock WHERE product_id = $1 FOR UPDATE
8. Spitfire ile altı adım
- Baseline: APM canlı trafiğin p95, p99 ve hata oranını gösterir; ilk ölçüyü buradan alın.
- Yük testleri: load, stress, spike ve soak aynı testin yürütücüsü değiştirilerek koşar; kırılma noktası testi tavanı bulur.
- Kök neden: test sırasında APM ve trace'ler hangi servisin, hangi sorgunun yavaşladığını gösterir (OpenTelemetry ile kök neden).
- Sürüm karşılaştırma: CI/CD kapısı her sürümü bütçeyle sınar ve önceki koşuyla karşılaştırır; düzeltme gerçekten işe yaradı mı görürsünüz.
- Checkout testi: sandbox ödemeyle, Idempotency-Key ve çift sipariş kontrolüyle.
- Sentetik izleme 7/24: kampanya boyunca kritik akış ve alarmlar.
Bu altı adım için ayrıca k6, Grafana, Prometheus ve Tempo kurmanız gerekmez. Mevcut OpenTelemetry Collector'ınız varsa verisini Spitfire'a gönderir; Prometheus'unuz (ya da Tempo, Loki) varsa Spitfire ondan sorgular.
Black Friday hazırlık paketi (30 Kasım 2026'ya kadar): tek seferlik 1 aylık Growth ya da Scale lisansı alana ek ücret olmadan kampanya dönemi desteği verilir: seçtiğiniz 14 günlük dönemde her gün 09:00–21:00 (İstanbul saati) arası e-postalara aynı gün ilk yanıt. Dönem sayısı sınırlıdır. Bu sayfadaki şablon da pakete dahildir.
Sık sorulanlar
Black Friday yük testine ne kadar önce başlanmalı?
Kaç VU ile test etmeliyim?
Canlı ödeme sağlayıcısına yük testi yapılır mı?
Test sırasında 5xx oranını nasıl ölçerim?
"op": "lt", "value": 500 olan bir status kontrolü ekleyin ve ona aynı adı verin. Sonra checks metriğine o kontrol adıyla filtrelenmiş bir eşik yazın; yukarıdaki testte rate>0.999, yani 5xx %0,1'in altında.Spitfire tek komutla Docker'a ya da Kubernetes'e kurulur; ücretsiz sürümde bütün test özellikleri ve protokoller açıktır.